HAQQIMIZDA

Qırqovul vəhşi quşdur. "Qafqaz qırqovulu" hazırda dağıntıların düzənliklərində və ətəyi ərazilərdə mövcuddur və təbii qida zənninin vacib bir həlqəsidir. Çoxlu sayda həşəratları yeyərək, yaşaydığı yaşıl sahələrin qorunmasına kömək edir. Qırqovullar yırtıq tülkülər vəhşi pişiklər və quşların yemidir. Qədim dövrlərdən bəri insanlar da bu quşu ovlayaraq öz qidalarından istifadə edə bilərsiniz. Ancaq son məhsul bu bitkilərin azlması müşahidə olunur. Bir neçə il ərzində qırqovulun Qırmızı Kitaba düşmüş, demək olar ki, məhv edilmiş Talış qırqovulunun, Turac, və digər nadir quşların aqibəti gözləniləcək. Qədim dövrlərdən bəri qırqovul əti dadına görə "Çar quşu" adlanırdı. Ətin bərpanı əsasən zülallar təşkil edir, yağlılığı və xolesterin yoxlanılmasındadır və karbohidratlar yalnız iki faiz təşkil edir. Məhsulun tərkibində 13 növ vitamin, 19 növ mineral, amin turşusu mövcuddur. Diyetoloqlar sosial yaşlı insanlara, qadınlara və sinir sistemi pozğunluğundan bacarıqlara qırqovul əti tövsiyə edir.

Azərbaycanda yayılan yaşlı fərdlərin qanadının uzunluğu 22–25 sm, ölçüsü 0,8–1,3 kq-dır. Quyruğu uzun, ucuna tərəf nazikləşir. Lələk örtüyü erkəklərdə yaşıl qırmızı, narıncı, ətraf əlvan və metal parlaqlı, dişilərdə az parlaq bozumtul rəngdədir. Dimdiyi güclü olub üst hissəsi aşağıya doğru bir az əyridir; qanadı qısa və enlidir. Ön Qafqaz, Şimali Qafqaz, Volqa çayının deltası, Orta və Mərkəzi Asiyadan tutmuş Primorye və Cənub-Şərqi Çinə qədər yayılmışdır. 30-a yaxın coğrafi forması var. Azərbaycanda düzənlərdən dağətəklərinə yüksəkliklərdə saxlamaq: su hövzə yaxın meşələrdə, kolluqlarda, mədəni landşaftlarda yaşayır. Yerdə düzəltdiyi yuvaya 8–18 yumurta qoyur. Yalnız dişisi 24-25 gün kürt yatır. Otaq həyat qabiliyyəti. Toxum, bitki, giləmeyvə, cücülər və onurğasız heyvanlarla qidalanır. Qiymətli ov quşudur. Son büdcə çox azaldığından ovlanması dayandırılıb.

Qırqovulun təbii şəraitdə yetişdirilməsi üçün Şamaxı rayonu Çuxuryurd kəndində geniş ferma yaratdıq.